Statsionar purkash tizimlari, kimyoviy qoʻshimchalar, suv tashuvchi mashinalar va tuman pushkasi (tumanoobrazuyushchaya pushka) oʻrnatilgan mashinalarning har biri boshqa chang muammosini hal qiladi. Obyektingizga qaysi biri mos va nega.
Statsionar chang bosish tizimi — chang manbaida oʻrnatilib, oʻsha yerda qoldiriladigan purkagichlar (forsunka), quvurlar va nasos: maydalagich ustida, konveyer boʻylab, qayta yuklash nuqtasi atrofida.
Uning yutugʻi — takrorlanuvchanlik. Chang har smenada bir joydan chiqadi, shuning uchun ishlov ham har smenada oʻsha joyga, avtomatik ravishda, hech kim hech narsani haydamasdan beriladi. Oʻrnatilgandan keyin bir tonnaga ishlov berish xarajati barcha usullar ichida eng past.
Uning yutqazadigan joyi — manba siljiydigan har qanday joy. Buzish fronti, faol agʻdarish maydoni, karyer yoʻli — ularning hammasi keyingi oy boshqa joyda boʻladi, oʻtgan oyning joylashuviga oʻrnatilgan statsionar tizim esa temir-tersakka aylanadi.
Qoʻshimchalar uskunani emas, suvni oʻzgartiradi. Sirt-faol moddalar har bir tomchi changni samaraliroq namlashiga yordam beradi; bogʻlovchi moddalar va stabilizatorlar esa yoʻl sirtini bir-biriga bogʻlab turadi, shunda chang umuman koʻtarilmaydi.
Uzoq xizmat qiladigan karyer yoʻlida stabilizator koʻpincha mavjud eng arzon yechim, chunki u muammoga manbaida hujum qiladi va soatlar emas, haftalar davom etadi.
Cheklovlar haqiqiy va ularni aytib oʻtish kerak: qoʻshimchalar har litri uchun pul turadi, baʼzilari suv havzalari yoki qishloq xoʻjaligi yerlari yaqinida cheklangan va ularning hech biri sirtdan emas, jarayondan allaqachon havoga koʻtarilgan changga hech narsa qilmaydi.
Purkash shtangasi (polivochnaya shtanga) bor suv tashuvchi mashina — asosiy ishchi kuch. U karyer yoʻlini namlaydi, buni tez bajaradi va yoʻl qayerga borsa, oʻsha yerga boradi.
Uning cheklovlari — kutilgan ikkitasi. Qamrov sirt qurigunicha davom etadi, issiq va quruq sharoitda bu bir soatdan ham kam boʻlishi mumkin. Va u transportdan emas, jarayondan chiqqan changga hech narsa qilmaydi.
Koʻp obyektlar uchun bu asosiy daraja, savol esa uni nima bilan almashtirish emas, unga nima qoʻshishda.
Tuman pushkali mashina ishlov berishni chang allaqachon boʻlgan joyga yetkazadi: havoga, ish maydoniga, mashinani chang bulutidan tashqarida ushlab turadigan masofadan.
Qolgan uchta usulning hech biri aynan shuni qilmaydi. Statsionar tizim siljiyotgan front ortidan yura olmaydi; stabilizator maydalagich allaqachon havoga otgan narsani ushlay olmaydi; purkash shtangasi muammoning oʻzini emas, uning ostidagi yerni namlaydi.
Yopiq yoki yarim yopiq obyektda dalil yanada kuchayadi, chunki chang tarqaladigan joy yoʻq — akkumulyatorli elektr qurilma esa dizel qurilma cheklangan yoki butunlay taqiqlangan bino ichida ishlay oladi.
Toʻrtta savol, shu tartibda:
Chang manbai qoʻzgʻalmasmi yoki siljiydimi? Qoʻzgʻalmas manbaga oʻrnatilgan tizim mos; siljiydigan manbaga mashina kerak.
Chang sirtdan chiqyaptimi yoki jarayondanmi? Sirtga yerdagi suv yoki stabilizator kerak; jarayonga havodagi pushka kerak.
Smenaning qancha qismida mashina joyida turadi? Kunining koʻp qismini turib oʻtkazadigan chang bosish mashinasi — elektr uzatma eng koʻp oʻzini oqlaydigan joy, chunki salt ishlayotgan dizel purkayaptimi-yoʻqmi, baribir yoqilgʻi yoqadi.
Obyektning oʻz muvofiqlik holati qanday? Past emissiyali zonalar, yangi energiyali transportga qoʻshimcha ball beradigan tender bandlari va operatorlarning emissiya maqsadlari bu bozorlarda amalda mavjud va ular ekspluatatsiya xarajatlariga hech kim qaramasidan oldin hisob-kitobni oʻzgartiradi.
